Er zijn al heel wat ‘Op zoek naar…’ voorbijgekomen; zoals Op zoek naar de levendbarende hagedis, dassen en bevers, reptielen, beekprik, wezel en hermelijn en dit keer Op zoek naar salamanders!

De Waterwerkgroep van IVN Veldhoven-Eindhoven-Vessem monitort een groot aantal poelen in de regio Eindhoven. Daarbij monitoren ze stand van de diverse soorten salamanders, maar ook andere waterdieren zoals waterkevers en andere flora en fauna in en rond de poelen.

Poelen zijn niet zoals vennen door de natuur ontstaan, maar zijn door de mens gegraven. Vroeger konden amfibieën gebruik maken van ondergelopen weilanden en akkers die later in het jaar weer droog komen te staan, maar door de ontwatering van de landbouwgebieden zijn deze natuurlijke plassen verdwenen. Daarnaast zijn de oude drinkpoelen voor vee ook verdwenen, net zoals het vee dat vaak op stal staat.

Zodoende is men begonnen met het graven van poelen om soorten zoals salamanders een kans te geven om te overleven!

Monitoren

Het monitoren van poelen bestaat uit 2 delen;

  • Het plaatsen van een val in een poel
  • Het leegmaken van de val en soorten bepalen en tellen

De vallen die gebruikt worden bestaan uit een metalen bak met deksel en een soort trechter die bevestigd wordt aan de metalen bak.

Zoals er voor het lokken van wezels visolie gebruikt wordt, zo worden er kippenlevers gebruikt voor het lokken van salamanders.

_MG_9051

Links op de foto zie je de bak en rechts de trechter waardoor eventuele kevers en salamanders zwemmen en vervolgens in de bak terecht komen en de uitgang niet (snel) zullen vinden.

Doordat de bak niet geheel onderwater staat, kunnen salamanders en andere waterdieren ademhalen.

IMG_20180503_195304

De dag erop worden de bakken en trechters uit het water gehaald. Door aan de bovenkant de bak open te maken kunnen de eventuele kevers, vissen en amfibieën uit de bak gehaald worden.

Om een soort goed te kunnen bekijken maken wordt er gebruik gemaakt van een cuvet. Dat is een soort van miniatuur aquarium waarin je een salamander of kever kan stoppen om de boven- en onderkant van het dier goed te kunnen bekijken.

_MG_9075_MG_9077

Vissen

Salamanders kunnen in het voorjaar naar een poel lopen, dus het is niet vreemd dat je ze in een poel aantreft. Maar je komt ook vissen tegen in poelen, hoe komen die dan in een poel terecht?

Doordat een soort zoals de Amerikaanse hondsvis erg goed bestand is tegen extremen, zoals erg lage waterstand, verzuring etc. en mogelijk ook doordat de soort in de Dommel te vinden is ziet deze kans bij hoogwater om poelen te bereiken.

_MG_9072

De vissen eten de eitjes van de salamanders op en zodoende worden de vissen weggevangen, om te voorkomen dat de salamander ‘uitsterft’ in de betreffende poel.

Gegevens

Aan de hand van de gegevens die de Waterwerkgroep in de loop der jaren heeft verzameld heeft een organisatie zoals Natuurmonumenten goed zicht op waar en hoeveel soorten salamanders leven. Indien nodig kan Natuurmonumenten dan ook extra poelen aanleggen zoals gebeurd is in de buurt van Valkenswaard.

Waarnemingen

Tijdens het legen van de bakken kwamen we van alles tegen:

  • Groene kikker
  • Kamsalamanders
    _MG_9091
  • Alpenwatersalamander
  • Geelgerande waterkever
    _MG_9085
  • Tuimelaars
    _MG_9094
  • Paddenlarven
  • Bruine kikker larven
  • Gegroefde haarwaterroofkever
  • Hondsvis
  • Watermijt
    _MG_9041

Naast de waarnemingen uit de bakken, kwamen we op de oevers ook soorten tegen zoals:

  • Azuurwaterjuffer
    _MG_9115
  • Rozenkever
    _MG_9113
  • Elzenhaantje

Het is leuk om te zien dat er zoveel manieren zijn om de natuur in kaart te brengen. En dat daarbij ook niet alleen oog is voor alleen salamanders, maar voor alles in én om de poelen!